Araştırma Makalesi
PDF Mendeley EndNote BibTex Kaynak Göster

Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917)

Yıl 2021, Cilt , Sayı 10, 38 - 56, 31.12.2021
https://doi.org/10.34230/fiad.1011375

Öz

19. yy. diplomasisinin taltif araçlarından biri olarak kullanılan nişanlar, tüm dünyada olduğu gibi Osmanlı devleti tarafından da yaygın bir şekilde kullanıldı. Modern dönemde, diplomaside daha etkin olmak ve görünürlüğü arttırmak amacıyla ortaya çıkan Osmanlı nişanları 19. yüzyılın ortasında standart şekil ve hüviyete bürünerek, bürokrasinin çeşitli kademelerindeki memurların göğsünü süslemeye başladı. Bu doğrultuda ilk kez nizamnamesiyle birlikte ihdas edilen Mecîdî Nişanı, alt kademe ve taşradaki memurlar, statü verilmek istenen şahıslar ve devletçe takdir edilen kişilere verilmeye başlandı. 1872’de müstakil mutasarrıflık statüsüyle doğrudan Dahiliye Nezareti’ne bağlanan Kudüs’te memur, eşraf ve diğer önde gelen kişiler de gerek Mecîdî Nişanı ve gerekse sonradan ihdas edilen Nişan-ı Osmânî gibi farklı nişanlar ile taltif edilmekteydi. Nişanlar devlet tarafından standart prosedürlerle memur ve askerlere belli bir hiyerarşide verilirken şehrin eşrafı, yabancı konsoloslar ve Gayrimüslim cemaat ileri gelenlerine ise özel gerekçelerle ve bulundukları mevkiler dikkate alınarak gönderiliyordu. 1872-1917 arasındaki süreçte İstanbul’dan Kudüs’e gönderilen nişanların sayısı kimi dönemlerde çok azalırken kimi dönemlerde ise oldukça artmaktaydı. Dönemlere göre nişan sayılarındaki bu değişimin nedenleri merkezi politikalarla doğru orantılıydı. Padişah değişimleri, savaş durumları ve bölgesel politikaların değişimi, yürütülen nişan prosedürlerinin sayısını etkiliyordu. Hatta Kudüs örneğine bakıldığında, oraya son dönemlerde gönderilen mutasarrıfların profilleri de nişan sayılarındaki artışa etki etmişti. Çünkü taşraya gönderilen nişanlar, çoğu kere mutasarrıfların talebi üzerine ve ilgili mercilerin onayı ile gönderilirdi. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren merkezden Kudüs’e, sayısı artarak gönderilen nişanlar memurların ve oradaki önemli kişilerin devlete bağlılığının arttırılması amacına yönelikti. Kudüs ve civarında daha görünür olmak isteyen merkezi yönetim, nişan taltiflerini bu amaçlarla etkin bir şekilde kullandı.

Kaynakça

  • Bab-ı Asafi Amedi Kalemi (A.AMD) Bab-ı Asafi Divan-ı Hümayun Sicilleri Nişan Defterleri (A.DVNS.NŞN.d) Babıali Evrak Odası Evrakı (BEO) Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi (DH.MKT) Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi Evrakı (HR.MKT) Hariciye Nezareti Siyasi (HR.SYS) İrade Dahiliye (İ.DH) İrade Taltifat (İ.TAL) Yıldız Sadaret Resmi Maruzat Evrakı (Y.A.RES) Yıldız Perakende Evrakı Başkitabet Dairesi Maruzatı (Y.PRK.BŞK)
  • Afyoncu, E. “Nişancı”, DİA, XXXIII, Ankara: TDVA, 2007, s. 156-158.
  • Artuk İ. Artuk, C. Osmanlı Nişanları, İstanbul: İstanbul Matbaası, 1967.
  • Artuk, İ. “Nişan”, DİA, XXXIII, Ankara: TDVA, 2007.
  • Avcı, Y. “The Application of Tanzimat in the Desert: The Bedouins and the Creation of a New Town in Southern Palestine (1860-1914)”, Middle Eastern Studies, sayı: 45 (6), 2009, s. 969-983.
  • Bahadır, E. F. Bir Şehir Kurma Teşebbüsü: Birüssebi Kazası (1900-1917), Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2018.
  • Biren, M. T. ''Bir devlet adamının'' Mehmet Tevfik Bey'in (Biren) II. Abdülhamid, Meşrutiyet ve Mütareke Devri Hatıraları, haz. F. Rezan Hürmen, İstanbul: Arma Yayınları, 1993.
  • Çağbayır, Y. Ötüken Türkçe Sözlük, c. 4, İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2007.
  • Edhem E. İftihar ve İmtiyaz Osmanlı Nişan ve Madalyaları Tarihi, İstanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi, 2004.
  • Erüreten, M. Osmanlı Madalyaları ve Nişanları, İstanbul: Destination Management Company, 2001.
  • Düstur, Birinci Tertip, c. 1, İstanbul: Matba‘a-i Âmire, 1289.
  • Kurşun, Z. “Osmanlı’da Savaş ve Diploması Ödülü Olarak Çelenk”, FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sayı: 15, 2020, s. 131-158.
  • Kushner, D. “Ali Ekrem Bey, Governor of Jerusalem, 1906-1908”, International Journal of Middle East Studies, 28/3, 1996, s. 349-362.
  • Kushner, D. “The District of Jerusalem in the Eyes of Three Ottoman Governors at the End of the Hamidian Period” Middle Eastern Studies, sayı: 35/2, 1999, s. 83-102.
  • Özcan, B. “Kırım Harbi Sırasında Bazı Avrupalı Devlet Adamlarının Osmanlı Ülkesini Ziyaretleri (1854-1855)”, OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi), sayı: 9 (1998), s. 287-321.
  • Pakalın, M. Z. Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü II, İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1993.
  • Şemseddin Sâmî, Kamus-ı Türkî, Dersaadet: İkdam Matbaası, 1317.
  • Şükün, Z. Farsça-Türkçe Lügat, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1984.
  • Tarım Ertuğ, Z. “Sorguç”, DİA, XXXVII, Ankara: TDVA, 2009.
  • https://www.nisanyansozluk.com/?k=ni%C5%9Fan
  • https://lehcei.cagdassozluk.com/osmanlica-turkce-sozluk-madde-24790.html

Politics of Visibility in Jerusalem: Ottoman Order Awards (1872-1917)

Yıl 2021, Cilt , Sayı 10, 38 - 56, 31.12.2021
https://doi.org/10.34230/fiad.1011375

Öz

Orders which were used as one of the awarding tools of diplomacy of 19th century were widely used by the Ottoman Empire as well as all over the world. Ottoman orders, which emerged in the modern era in order to be more effective in diplomacy and increase visibility, took on a standard shape and identity in the middle of the 19th century and began to adorn the chests of officials at various levels of the bureaucracy. In this direction, Order of the Medjidi, which was created for the first time with its regulations, started to be given to low-level and provincial officials, persons to whom status is to be ascribed, and those who has benefited for the state. In Jerusalem, which was directly centralized to The Ministry of the Interior (Dahiliye) with the status of independent mutasarrıflık (district) in 1872, civil servants, notables and other notable persons were also awarded with both the Order of the Medjidi and the other orders like Order of the Osmani, which were created later. While orders were given to civil servants and soldiers in a certain hierarchy with standard procedures, orders were sent to the notables of the city, foreign consuls and non-Muslim community leaders for special reasons and considering their positions. In the period between 1872-1917, the number of orders sent from Istanbul to Jerusalem district were very few in some periods, while in other periods were being able to quite intense. The reasons for this change in the number of orders according to the periods were directly proportional to the central policies. The number of order procedures were affected from changes of sultan, warfare and regional policy changes. In fact, in case of Jerusalem, the profiles of the governors who were sent there late Ottoman Period also affected the increase in the number of orders. Because, the orders sent to the provinces were often sent upon the request of the governors and with the approval of the central authorities. Beginning from the second half of the 19th century, the orders sent from the center to Jerusalem with increasing numbers were aimed at increasing the loyalty of both the officials and the important people to the state. The central government, which wanted to be more visible in Jerusalem and its environs in the late Ottoman Empire, effectively used the order awards for these purposes.

Kaynakça

  • Bab-ı Asafi Amedi Kalemi (A.AMD) Bab-ı Asafi Divan-ı Hümayun Sicilleri Nişan Defterleri (A.DVNS.NŞN.d) Babıali Evrak Odası Evrakı (BEO) Dahiliye Nezareti Mektubi Kalemi (DH.MKT) Hariciye Nezareti Mektubi Kalemi Evrakı (HR.MKT) Hariciye Nezareti Siyasi (HR.SYS) İrade Dahiliye (İ.DH) İrade Taltifat (İ.TAL) Yıldız Sadaret Resmi Maruzat Evrakı (Y.A.RES) Yıldız Perakende Evrakı Başkitabet Dairesi Maruzatı (Y.PRK.BŞK)
  • Afyoncu, E. “Nişancı”, DİA, XXXIII, Ankara: TDVA, 2007, s. 156-158.
  • Artuk İ. Artuk, C. Osmanlı Nişanları, İstanbul: İstanbul Matbaası, 1967.
  • Artuk, İ. “Nişan”, DİA, XXXIII, Ankara: TDVA, 2007.
  • Avcı, Y. “The Application of Tanzimat in the Desert: The Bedouins and the Creation of a New Town in Southern Palestine (1860-1914)”, Middle Eastern Studies, sayı: 45 (6), 2009, s. 969-983.
  • Bahadır, E. F. Bir Şehir Kurma Teşebbüsü: Birüssebi Kazası (1900-1917), Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2018.
  • Biren, M. T. ''Bir devlet adamının'' Mehmet Tevfik Bey'in (Biren) II. Abdülhamid, Meşrutiyet ve Mütareke Devri Hatıraları, haz. F. Rezan Hürmen, İstanbul: Arma Yayınları, 1993.
  • Çağbayır, Y. Ötüken Türkçe Sözlük, c. 4, İstanbul: Ötüken Neşriyat, 2007.
  • Edhem E. İftihar ve İmtiyaz Osmanlı Nişan ve Madalyaları Tarihi, İstanbul: Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi, 2004.
  • Erüreten, M. Osmanlı Madalyaları ve Nişanları, İstanbul: Destination Management Company, 2001.
  • Düstur, Birinci Tertip, c. 1, İstanbul: Matba‘a-i Âmire, 1289.
  • Kurşun, Z. “Osmanlı’da Savaş ve Diploması Ödülü Olarak Çelenk”, FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, sayı: 15, 2020, s. 131-158.
  • Kushner, D. “Ali Ekrem Bey, Governor of Jerusalem, 1906-1908”, International Journal of Middle East Studies, 28/3, 1996, s. 349-362.
  • Kushner, D. “The District of Jerusalem in the Eyes of Three Ottoman Governors at the End of the Hamidian Period” Middle Eastern Studies, sayı: 35/2, 1999, s. 83-102.
  • Özcan, B. “Kırım Harbi Sırasında Bazı Avrupalı Devlet Adamlarının Osmanlı Ülkesini Ziyaretleri (1854-1855)”, OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi), sayı: 9 (1998), s. 287-321.
  • Pakalın, M. Z. Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü II, İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1993.
  • Şemseddin Sâmî, Kamus-ı Türkî, Dersaadet: İkdam Matbaası, 1317.
  • Şükün, Z. Farsça-Türkçe Lügat, İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1984.
  • Tarım Ertuğ, Z. “Sorguç”, DİA, XXXVII, Ankara: TDVA, 2009.
  • https://www.nisanyansozluk.com/?k=ni%C5%9Fan
  • https://lehcei.cagdassozluk.com/osmanlica-turkce-sozluk-madde-24790.html

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Siyasi Bilimler
Bölüm ARAŞTIRMA MAKALELERİ
Yazarlar

Ali İhsan AYDIN (Sorumlu Yazar)
FATİH SULTAN MEHMET VAKIF ÜNİVERSİTESİ
0000-0001-5846-1334
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 31 Aralık 2021
Yayınlandığı Sayı Yıl 2021, Cilt , Sayı 10

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { fiad1011375, journal = {Filistin Araştırmaları Dergisi}, eissn = {2587-1862}, address = {Selçuk Üniversitesi, Iktisadi ve Idari Bilimler Fakültesi, Alaeddin Keykubat Kampüsü, 42003, Konya-TÜRKIYE}, publisher = {Muhammed Mustafa KULU}, year = {2021}, number = {10}, pages = {38 - 56}, doi = {10.34230/fiad.1011375}, title = {Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917)}, key = {cite}, author = {Aydın, Ali İhsan} }
APA Aydın, A. İ. (2021). Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917) . Filistin Araştırmaları Dergisi , (10) , 38-56 . DOI: 10.34230/fiad.1011375
MLA Aydın, A. İ. "Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917)" . Filistin Araştırmaları Dergisi (2021 ): 38-56 <http://www.filistin.org/tr/pub/issue/67826/1011375>
Chicago Aydın, A. İ. "Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917)". Filistin Araştırmaları Dergisi (2021 ): 38-56
RIS TY - JOUR T1 - Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917) AU - Ali İhsan Aydın Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - doi: 10.34230/fiad.1011375 DO - 10.34230/fiad.1011375 T2 - Filistin Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 38 EP - 56 VL - IS - 10 SN - -2587-1862 M3 - doi: 10.34230/fiad.1011375 UR - https://doi.org/10.34230/fiad.1011375 Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Filistin Araştırmaları Dergisi Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917) %A Ali İhsan Aydın %T Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917) %D 2021 %J Filistin Araştırmaları Dergisi %P -2587-1862 %V %N 10 %R doi: 10.34230/fiad.1011375 %U 10.34230/fiad.1011375
ISNAD Aydın, Ali İhsan . "Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917)". Filistin Araştırmaları Dergisi / 10 (Aralık 2021): 38-56 . https://doi.org/10.34230/fiad.1011375
AMA Aydın A. İ. Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917). FAD. 2021; (10): 38-56.
Vancouver Aydın A. İ. Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917). Filistin Araştırmaları Dergisi. 2021; (10): 38-56.
IEEE A. İ. Aydın , "Kudüs’te Görünür Olma Siyaseti: Osmanlı Nişan Taltifleri (1872-1917)", Filistin Araştırmaları Dergisi, sayı. 10, ss. 38-56, Ara. 2021, doi:10.34230/fiad.1011375

 Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.  Daha fazla bilgi için tıklayınız.


 Dizinler / Veri Tabanları: INDEX COPERNICUS | CEEOL | SCIENTIFIC INDEXING  | DRJI | İSAM | ASOS İNDEKS



FAD- Filistin Araştırmaları Dergisi

[BPS- Bulletin of Palestine Studies]

[כתב העת ללימודים פלסטיניים]

[مجلة دراسات فلسطينية ]

E-ISSN 2587-1862 

filistin.org