Halilürrahman’ın Dura Köyünde 1863 Yılında Yaşanan Bir Aşayiş Meselesi

ÖZET

Filistin’deki kutsal şehirlerin çevresinde yer alan köylerin temel geçim kaynağı büyük oranda ekili tarıma ve hayvancılığa dayanmaktadır. Bu bölgede kaza ve sancaklara yakın veya uzak olsun, köylerin taşra yönetimi ve devlet merkezi ile olan ilişkilerini köylerde yerleşik halkın Şeyhül’l-Karye dedikleri köy şeyhi düzenlerdi. Yani Osmanlı merkezî yönetimi ve Filistin’deki taşra idarecileri vergilerin toplanması başta olmak üzere, asker celbi ve asayiş olayları gibi hususlarda bu kişileri muhatap alırlardı. Aynı zamanda köylerdeki asayiş ve sosyal nizamdan da bu kişiler sorumlu tutulurdu. Köy şeyhlerinin bilinen bu özelliklerinden dolayı üzerlerine yüklenen vazifeleri yapıp yapmadıkları, vergileri zamanında toplayıp muhassıllara teslim edip etmedikleri ve en mühimi köyde güvenliği sağlayıp sağlayamadıkları titizlikle takip edilirdi. Meydana gelen olumsuz durumlarda varsa köydeki bir başka ailenin şeyhi köy şeyhi atanırdı. Bu çalışmada el-Halil Kazasına yakın bir bölgede bulunan Dura köyünde yaşayan iki gurup arasında uzun zamandır var olan şeyhlik çatışmasının 1863 yılındaki sebepleri, gelişimi ve sonuçları ele alınmıştır. Konu işlenirken İstanbul Başbakanlık Osmanlı Arşivinde sadece bu hadiseye mahsus oluşturulan dosyadaki belgeler kullanılmıştır. 

The means of living of the villages taking place around the Holy Cities in Palestine were mainly based agriculture and animal husbandry. Called as “Şeyhül’l-Karye” by the settled public in the villages, the sheikhs of the villages regulated the relationships of the villages in this area with the provincial government and centre of the state. Namely, the Ottoman centralized administration and the rural administrators in Palestine held this people responsible on such issues as tax collection. At the same time, these people were also held responsible for the public security and social order in villages. Due to these responsibilities of the sheikhs of the villages, it was followed meticulously whether they fulfilled their duties, whether they collected the taxes at the right time and submitted them to the tax collectors,and most importantly, whether they maintained security. If adverse developments took place, On the negative situations occurring, another sheikh from a different family (if available) was appointed as the sheikh of the village. The present study addresses the reasons, development, and conclusions of a conflict over sheikdom that broke out in 1863 between two groups living in Dura. Fortt he study Ottoman Archives of Prime Ministry in Istanbul were used.